Liên hệ tư vấn 1900.6165
Chủ Nhật, Tháng Chín 23

Hình thức lỗi trong bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, lỗi trong bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cũng được chia ra làm lỗi cố ý và lỗi vô ý như trong Bộ luật hình sự. Đây chính là sự kế thừa quy định về lỗi trong Bộ luật dân sự La Mã của Bộ luật dân sự nước ta. Quy định tại điều 584 Bộ luật dân sự 2015:

Điều 584. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

Xét về mặt khách quan quy định trên đã dự liệu trường hợp người gây thiệt hại nhận thức rõ hành vi của mình sẽ gây thiệt hại cho người khác mà vẫn thực hiện, cho dù người đó mong muốn hoặc không mong muốn nhưng đã có thái độ  để mặc cho thiệt hại xảy ra thì người đó phải chịu trách nhiệm dân sự về hành vi có lỗi của mình.

Còn về khía cạnh chủ quan, người gây thiệt hại khi thực hiện hành vi gây hại nhằm mục đích gây thiệt hại cho người khác và được thể hiện ở những khía cạnh sau. Thứ nhất mong muốn có thiệt hại xảy ra. Thứ hai không mong muốn nhưng có ý để mặc cho hậu quả xảy ra. Thứ ba là mức độ thể hiện ý chí – hành vi của người cố ý gây thiệt hại trong trường hợp người đó gây thiệt hại cho người khác mà vẫn thực hiện, thì phải chịu trách nhiệm dân sự do lỗi cố ý là nguyên nhân của thiệt hại. Nếu thiếu một trong ba yếu tố trên thì không thể xác định lỗi của người gây thiệt hại là lỗi cố ý.

Khi xác định lỗi cố ý gây thiệt hại ngoài hợp đồng cần phân biệt với những hành vi gây thiệt hại khác không thuộc hành vi do lỗi cố ý hoặc vô ý gây ra. Đó là hành vi gây thiệt hại được xác định là sự kiện bất ngờ. Sự kiện bất ngờ được quy định tại điều 20 Bộ luật hình sự 2017 nước ta được dẫn chiếu vì điều luật này không những được áp dụng trong lĩnh vực luật hình sự mà còn có ý nghĩa trực tiếp trong việc xác định trách nhiệm dân sự do gây thiệt hại ngoài hợp đồng. Sự kiện bất ngờ ở đây được hiểu là sự kiện pháp lý nhưng hậu quả của nó không làm phát sinh trách nhiệm dân sự của người có hành vi tạo ra sự kiện đó.

Không những quy định về lỗi cố ý mà điều 364 Bộ luật dân sự 2015 còn quy định rất cụ thể về lỗi vô ý. Lỗi vô ý được xác định như sau:“ Vô ý gây thiệt hại là trường hợp một người không thấy trước hành vi của mình có khả năng gây thiệt hại mặc dù phải biết hoặc có thể biết trước thiệt hại sẽ xảy ra  hoặc thấy trước hành vi của mình có khả năng gây thiệt hại nhưng thiệt hại sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được”

Như vậy người gây thiệt hại đã không mong muốn, không để mặc cho thiệt hại xảy ra mà là do không kiểm soát được diễn biến của sự kiện do hành vi vô ý của mình tạo ra thì người có hành vi đó phải bồi thường.

Lỗi trong dân sự nói chung và trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng được quy định gồm: lỗi vô ý, lỗi cố ý. Tuy nhiên theo quy định về bồi thường hiệt hại ngoài hợp đồng trong một số trường bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cụ thể lỗi còn là lỗi suy đoán như sau:

Khoản 3, điều 586 Bộ luật dân sự 2015 quy định về việc lỗi của người giám hộ

3. Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi gây thiệt hại mà có người giám hộ thì người giám hộ đó được dùng tài sản của người được giám hộ để bồi thường; nếu người được giám hộ không có tài sản hoặc không đủ tài sản để bồi thường thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu người giám hộ chứng minh được mình không có lỗi trong việc giám hộ thì không phải lấy tài sản của mình để bồi thường.

Theo điều luật này thì người người giám hộ của người gây thiệt hại không có lỗi với thiệt hại xảy ra nhưng người đó có lỗi với việc quản lý, giám hộ của của mình nên vẫn phải bồi thường thiệt hại cho người bị thiệt hại bằng tài sản của mình.

Bên cạnh đó theo quy định tại điều 597 bồi thường thiệt hại do người của pháp nhân gây ra và điều 598 Bồi thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra… trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là lỗi của nhân viên pháp nhân, cơ quan, tổ chức trong khi đang thực hiện nhiệm vụ được giao. Đây cũng là một trường hợp thuộc lỗi suy đoán.

Có nhiều ý kiến cho rằng lỗi trong bồi thường thiệt hại là do suy đoán nhưng từ những quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về hình thức, cách xác đinh lỗi. Nên lỗi trong bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là do pháp luật quy định không phải do suy đoán như quan điểm của một số nhà nghiên cứu.

Lưu ý: Các nội dung tư vấn hoặc văn bản pháp luật được trích dẫn trên có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại. Khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại: 1900.6165 để được tư vấn hỗ trợ một cách chính xác!

Bài viết liên quan