Liên hệ tư vấn 1900.6165

Xâm phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh

Gần đây, tôi có đọc các tin tức về vụ việc các nghệ sĩ hay một số người nổi tiếng bị người khác sử dụng hình ảnh trái phép tràn lan trên mạng xã hội. Trong đó có thể kể đến như vụ việc năm 2014, một đơn vị xuất bản sách đã lấy hình ảnh của nam diễn viên hài Công lý để minh họa trên bìa một cuốn sách luật; hay vụ hình ảnh tân Hoa hậu Mỹ Linh lúc đăng quang đã bị cư dân mạng chế ảnh nhằm mục đích quảng cáo bán sim điện thoại; hay hình ảnh Đàm Vĩnh Hưng bị các đơn vị kinh doanh dùng để quảng cáo cho một loại thực phẩm chức năng mà chưa được sự cho phép của họ. Hay như việc Hoa hậu Kỳ Duyên bị một trang web nước ngoài lấy nhiều hình ảnh của cô để minh họa cho một bìa đĩa có yếu tố nhạy cảm và “người lớn” của Nhật Bản…

Quan tâm đến vấn đề này, vậy cho tôi hỏi, trong những trường hợp này, việc làm của các đơn vị xuất bản, hay cư dân mạng, và các đơn vị kinh doanh nêu trên, có vi phạm pháp luật không? Và việc sử dụng mà không được sự cho phép như vậy thì có phải chịu trách nhiệm gì theo quy định của pháp luật? Và trong những trường hợp này người nghệ sĩ có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Trả lời:

Đối với câu hỏi của bạn, căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành chúng tôi xin trả lời như sau:

Có thể thấy, quyền của cá nhân đối với hình ảnh của mình là một trong những quyền nhân thân được pháp luật quan tâm và bảo vệ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của mạng internet, cũng như sự ra đời của các công cụ, phương tiện ghi âm, ghi hình công nghệ cao như máy ảnh, điện thoại… thì việc hình ảnh của cá nhân, nhất là những người nổi tiếng bị đem ra sử dụng một cách bừa bãi, không có sự cho phép của những cá nhân đó. Đây không chỉ là việc làm trái với quy định của pháp luật mà còn ảnh hưởng lớn đến cuộc sống, cũng như sự riêng tư của những cá nhân, những người nghệ sĩ nói trên.

Về quyền của cá nhân đối với hình ảnh, pháp luật đã có sự quy định cụ thể tại nhiều văn bản pháp luật, trong đó, tại Điều 32 Bộ luật dân sự 2015 cũng có quy định:

1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.

Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

2. Việc sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau đây không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ:

a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;

b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.

3. Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, theo điều luật nói trên, về nguyên tắc cá nhân, tổ chức bất kỳ sử dụng hình ảnh của người khác cho mục đích bất kỳ (không phân biệt thương mại hay phi thương mại) mà chưa được phép của người đó thì được xem là hành vi vi phạm pháp luật, trừ trường hợp những hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, hay hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng.

Luật cũng nghiêm cấm việc sử dụng hình ảnh của người khác mà xâm hại tới danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh. Điều này, cũng có nghĩa là việc sử dụng hình ảnh của cá nhân, dù có sự đồng ý của người đó, nhưng nếu việc sử dụng hình ảnh này lại xâm phạm tới danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân thì vẫn là xâm phạm hình ảnh của cá nhân.

Ngoài ra, theo quy định tại khoản 8 Điều 8 Luật Quảng cáo năm 2012 thì hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo còn bao gồm trường hợp “quảng cáo có sử dụng hình ảnh, lời nói, chữ viết của cá nhân khi chưa được cá nhân đó đồng ý, trừ trường hợp được pháp luật cho phép”.

Vì vậy, trả lời cho câu hỏi của bạn, có thể khẳng định: Việc các cư dân mạng chế ảnh Hoa hậu Mỹ Linh chế ảnh để nhằm mục đích quảng cáo bán sim, hay việc nhà xuất bản lấy hình ảnh của diễn viên Công Lý minh họa cho bìa sách, việc hình ảnh của Đàm Vĩnh Hưng, hoa hậu Kỳ Duyên bị các đơn vị kinh doanh sử dụng để quảng cáo cho các sản phẩm của mình mà không được sự cho phép, đều là những hành vi xâm phạm quyền về hình ảnh của cá nhân, vi phạm các quy định của pháp luật được quy định trong Bộ luật Dân sự, Luật Quảng cáo như đã trích dẫn như trên.

Và do vậy, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, những người có hình ảnh mà bị người khác sử dụng trái phép, thì có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định những cơ quan, cá nhân, tổ chức vi phạm phải thu hồi, gỡ bỏ, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, và bổi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật theo khoản 3 Điều 32 Bộ Luật dân sự năm 2015 nêu trên.

Ngoài ra, những tổ chức, cá nhân sử dụng hình ảnh của người khác trái pháp luật, và không được người có hình ảnh cho phép nhằm mục đích quảng cáo cho sản phẩm kinh doanh thì còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 51 Nghị định 158/2013/NĐ-CP của Chính Phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo, về hành vi “quảng cáo có sử dụng hình ảnh, lời nói, chữ viết của cá nhân khi chưa được cá nhân đó đồng ý, trừ trường hợp pháp luật cho phép”. Ngoài ra người vi phạm còn phải buộc tháo dỡ, hoặc xóa quảng cáo.

Và tùy mức độ vi phạm, nếu việc sử dụng hình ảnh của người khác mà chưa được sự cho phép đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của người khác, ví dụ như trường hợp sử dụng hình ảnh của  hoa hậu Kỳ Duyên để làm bìa đĩa cho băng hình có nội dung nhạy cảm, 18+ như trên thì người sử dụng trái phép có thể bị xử lý hình sự về tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015. Bởi lẽ, những hành vi này không chỉ làm xúc phạm nghiêm trọng tới nhân phẩm, danh dự của người khác mà còn làm suy sụp tinh thần, làm đảo lộn cuộc sống của người có hình ảnh bị xâm phạm. Và theo Điều 155 Bộ luật hình sự năm 2015 thì những người vi phạm, tùy vào mức độ có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; hoặc bị phạt tù tù từ 03 tháng đến 02 năm; hoặc bị phạt từ từ 02 năm đến 05 năm. Ngoài ra người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Lưu ý: Các nội dung tư vấn hoặc văn bản pháp luật được trích dẫn trên có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại. Khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại: 1900.6165 để được tư vấn hỗ trợ một cách chính xác!

Bài viết liên quan

HOTLINE: 19006165